HET KAN ZO NIET VERDER! - Droogtecrisis 2026

Water natuurlijk is het zeer eens met de Partij voor de Dieren in de oproep voor deze extra vergadering over de droogtecrisis omdat we zeer bezorgd zijn over de ongekende, nooit eerder vertoonde droogte vanuit de steeds snellere klimaatopwarming. Die urgentie noopt ons als waterschap en dus als AB om het huidige beleid tegen het licht te houden en nú aan de bak te gaan om dat aan te passen aan de nieuwe realiteit. De knoppen waaraan gedraaid kon worden zijn dolgedraaid. We moeten snel op zoek naar nieuwe, eerlijkere knoppen.

We verbruiken met zijn allen ontzettend veel water.  We hebben lang niet alle cijfers over onttrokken hoeveelheden;  daar moeten we meer inzicht in proberen te krijgen. Weten we bijvoorbeeld hoeveel m3 aan oppervlakte water er aan de natuur wordt onttrokken?

Waterverdeling

In het droge jaar 2025 is er naar schatting in Brabant 100 miljoen m3 grondwater gebruikt voor beregening. Dat kan in het extreem droge 2026 wel 150 miljoen m3 zijn of meer. We weten het eigenlijk maar slecht. 

Waar we naar toe moeten is flexibiliteit in sturing van water (oppervlakte- en grondwater). Het is nu veel te star geregeld en houdt geen rekening  met de locatie; bijvoorbeeld onttrekking van grondwater voor graslandberegening pal naast de aan een infuus liggende Beerze.

Terecht werd vanuit agrarische ondernemers eerder aangegeven dat kalenderlandbouw niet mogelijk is; dat geldt naar onze mening eveneens voor het waterbeheer.  Wij zijn bezig met kalenderwaterbeheer; na 1 aug zijn alle beperkingen opgeheven ongeacht weersomstandigheden of ontstane hydrologische situaties. Dat is niet alleen niet meer uit te leggen of houdbaar, maar leidt alleen maar tot afwentelen op kwetsbare functies of legt een hypotheek op het volgende jaar”.

Wat ons van het hart moet (zonder iemand de zwarte Piet toe te schuiven want het is nou eenmaal zo in beleid vastgelegd toen het klimaat nog mild was en water ruim voorhanden) is het volgende: 

De boeren beginnen in het vroege voorjaar met het onttrekken van oppervlaktewater dat voor de natuur onontbeerlijk is. Feitelijk profiteert niet de natuur van dicht gezette stuwen in beken en waterlopen maar de landbouw! Dit jaar was het kantje boord of de boeren in de voorjaarsregeling mochten gaan sproeien want de waterstanden zaten op de grens. Maar vooruit ,het kon net; en dan is er vastgelegd dat het meteen van 1 april tot 1 juni is opengesteld! Wij hebben daar al vaker vraagtekens bij gezet. De eerste harde klap voor de natuur. Waarom meteen voor twee maanden? Haak in op de actualiteit en bekijk het van week tot week. Dat begrijpt toch iedereen?

Bokswedstrijd natuur versus landbouw met waterschap als scheids.

Tegen de tijd dat het oppervlaktewater op is en er een onttrekkingsverbod komt, wordt het grondwater in grote hoeveelheden onder onze natuurgebieden uitgetrokken waardoor de natuur nog zwaardere klappen krijgt. Het is alsof de natuur versus de landbouw in de boksring staat met het waterschap als scheidsrechter. Ondanks dat natuur al in slechte conditie de boksring betreedt en meteen al murw gebeukt in de touwen hangt, grijpt de scheids niet in want hij kent alleen het boekje met verouderde spelregels. 

Als wij voor de natuur maar 1 procent, één procent van het door de boeren opgepompte water hadden gekregen, naar schatting  1,5 miljoen m3 alleen al aan grondwater, dan hadden de beekdalen er nu heel anders uitgezien. Niet verdroogd, desolaat en verlaten. 

De economische waarde van de  natuur staat niet op de balans

Wij gaan in de directe toekomst meer van deze zomers krijgen, het nieuwe normaal. Wanneer we zo blijven doorgaan met de waterverdeling  dan werken wij willens en wetens en verwijtbaar toe naar de knock out  van alle kwetsbare natuur, door verdroging en branden en door waterverdelingsafspraken die achterhaald zijn maar waar star aan wordt vastgehouden. 

Want ja, er schuilt geen zichtbaar economisch belang achter de natuur. Geen rood geschreven jaarcijfers op een balans. 

Het zou mij niet verbazen als alle TBO’s , alle natuurverenigingen en alle clubs die verenigd zijn in natuurbesef aan gaan geven richting  Rijk, provincies en waterschappen dat ze  het niet meer pikken dat natuur het sterfhuis is van het nieuwe klimaat. Stop! Het kan zo niet verder! Wat is dan ons goed doordacht en gewogen antwoord als verantwoordelijk waterbeheerder en bestuurders van waterschap De Dommel?

Het beleid moet om.  We moeten toe naar een andere waterverdeling, een eerlijke waterverdeling voor iedereen, er moet een tussentijds beleid komen voor extreme droogte, dus nog voordat het nieuwe beregeningsbeleid ingaat; 

Een crisisplan waterschaarste!

Mari de Bijl is AB-lid voor Water Natuurlijk, en voormalig natuurbeheerder bij het Brabants Landschap.

Foto: Waterschap de Dommel