Mest is het gevolg van structurele overproduc5e
Kersten en Coumans stellen dat mest een “natuurlijke bron van voedingsstoffen” is. Dat is in de basis juist maar gaat voorbij aan de kern van het probleem: Nederland produceert veel meer mest dan onze bodem kan opnemen. Dat is simpelweg het gevolg van een te grote veestapel. De LLTB stelt “minder dieren klinkt als een eenvoudig antwoord” maar dat is een karikatuur. Minder dieren is geen simplistische reflex, maar noodzaak om waterkwaliteit, natuurherstel en klimaatdoelen te halen. Minder dieren is de enige manier om de mestproductie te verlagen. Daar hoef je niet voor doorgeleerd te hebben. Zoals ook blijkt uit rapporten van onder meer het PBL, RIVM en de Europese Commissie. En ja, we moeten grasland vooral behouden – maar dan wel met minder dieren per hectare.
Groen gas uit mest lost het mestoverschot niet op
Bij mestvergisting gebeurt het volgende: Organische stof in mest wordt afgebroken door bacteriën, dit levert biogas (methaan + CO₂). Minerale bestanddelen zoals stikstof, fosfaat, kalium, zware metalen worden niet afgebroken maar blijven na vergisting achter in de reststroom. Het artikel van de LLTB-ers suggereert dat vergisting bijdraagt aan ‘kringlooplandbouw’, maar in werkelijkheid bestendigt het de huidige schaal van intensieve veehouderij. Het woord ‘kringlooplandbouw’ is suggestief en onjuist. Een kringloop wordt gekenmerkt door een gesloten (en bij voorkeur kleinschalig) systeem. Dat is de ‘kringlooplandbouw’ bij uitstek niet: niet gesloten én niet kleinschalig vanwege de gigantische export van vlees(producten) maar ook door de immense import van veevoer. Het mestoverschot is daar een belangrijk gevolg van. Er is eerder sprake van een ‘verdienmodel’ dan van een kringloop. De oorzaak van het mestprobleem wordt niet aangepakt, maar juist gefinancierd.
De kosten worden afgewenteld op de belastingbetaler
De auteurs vinden dat we niet “als samenleving meebetalen aan een landbouwprobleem” maar dat we moeten “investeren in oplossingen voor maatschappelijke opgaven”. De werkelijkheid wordt hier wel erg gemakkelijk omgedraaid. De kosten van subsidies voor groen gas, de garanties voor vergistingsinstallaties en de kosten voor toezicht, handhaving en netaansluitingen komen grotendeels terecht bij de belastingbetaler. Terwijl de baten terechtkomen bij de sector die het mestoverschot veroorzaakt. En zo betaalt niet de vervuiler maar de belastingbetaler.
Grootste schade bij waterkwaliteit en natuur
Het artikel rept met geen woord over de structurele overschrijding van nitraatnormen, de dramatische achteruitgang van natuur en biodiversiteit of de druk op drinkwaterbronnen. Voor waterschappen, natuurorganisaties en drinkwaterbedrijven zijn dit geen abstracte problemen, maar dagelijkse realiteit.
Zolang mestvergisting wordt ingezet om een te grote veestapel in stand te houden, blijft de druk op waterkwaliteit, natuur en biodiversiteit bestaan – en daarmee de kosten voor de belastingbetaler.
Energiezekerheid is geen vrijbrief voor inefficiënte oplossingen
De auteurs waarschuwen voor afhankelijkheid van energie-import. Die vrees is terecht. Mestvergisting is echter geen oplossing voor die afhankelijkheid: de energieopbrengst per ton mest is laag, de CO₂-winst is onzeker (lekverliezen en transport) en de risico’s op fraude en emissies zijn aantoonbaar groot, zie o.a. recente ILT-rapportages. Echte energiezekerheid komt van energiebesparing, isolatie, warmtenetten, zon, wind en geothermie – niet van het subsidiëren van een mestoverschot. Gelukkig is er een groeiende groep boeren (hopelijk ook lid van de LLTB) die dit allang ziet: ondernemers die investeren in bodemkwaliteit, waterbescherming, emissiereductie en kringlooplandbouw die wél binnen ecologische grenzen past. Zij verdienen waardering, want zij laten zien dat toekomstbestendige landbouw mogelijk is — zonder afhankelijk te zijn van mestvergisting als reddingsboei. En dié landbouw zou nog wel eens een grotere ‘cashcow’ kunnen worden dan het huidige onhoudbare en economisch nagenoeg failliete landbouwsysteem.
Conclusie
Groen gas kan een rol spelen, maar niet als alibi om een onhoudbaar landbouwsysteem te behouden. Een eerlijker debat begint met het erkennen van de feiten: Nederland heeft een mestoverschot, veroorzaakt door een veel te grote veestapel, dat immense water- en natuurproblemen veroorzaakt. Mestvergisting lost dat niet op en mag daarom niet worden verpakt als duurzame oplossing. Water NATUURlijk pleit voor een systeemverandering: minder dieren, schoner water, gezonde natuur en een energievoorziening die niet leunt op het in stand houden van problemen.
