PFAS in de polder

Eigen onderzoek maakt duidelijk dat de situatie zeer zorgwekkend is. Het gif vormt een bedreiging voor de waterkwaliteit, de natuur en de gezondheid van mensen. Dat komt naar voren  uit het onderzoek van Water Natuurlijk (zie Downloads).

PFAS is de verzamelnaam voor een groep van duizenden door de mens gemaakte chemische stoffen. Kenmerkend is de verbinding van fluor en koolstof als onderdeel van deze stoffen. Deze verbinding is zeer sterk en kan door de natuur niet worden afgebroken. PFAS zijn giftig en breken niet af. Er zijn wel omzettingen naar weer andere giftige PFAS stoffen. Het worden dan ook ‘forever chemicals’ genoemd. En ze hopen op in de lichamen van mensen en dieren.  De stoffen worden al decennia toegepast in ongelooflijk veel producten. De PFAS lekken weg naar het milieu bij de productie, het gebruik van die producten en bij het afdanken ervan. Bij de normale vuilverbranding en afvalwater zuivering blijven ze gewoon intact en belasten ze het milieu.

Voor een deel worden de stoffen rechtstreeks in het milieu gebracht. Dat gebeurt bijvoorbeeld met brandblusmiddelen en PFAS pesticiden, zoals landbouw bestrijdingsmiddelen en diergeneesmiddelen. Bij de bestrijding van luizen, vlooien, teken bij honden, katten, kippen en ander dieren zijn ook PFAS middelen toegelaten. In de landbouw worden deze gifstoffen gebruikt voor de bestrijding van ongewenste planten, schimmels, bodemdieren en insecten. Ze gelden als ideale middelen om gewassen te beschermen, maar er is een andere kant van deze medaille, komt uit het onderzoek van Water Natuurlijk naar voren.

Ze zorgen voor ernstige vervuiling van het water. Extra zorgwekkend is dat het gebruik van deze middelen de afgelopen jaren sterk is toegenomen. Er is nog weinig bekend over PFAS in het water van de polders, dorpen en steden van de Zuid-Hollandse eilanden. Wat we al wel weten is alarmerend. Het waterschap Hollandse Delta onderzoekt het water op een groot aantal werkzame stoffen van bestrijdingsmiddelen. Er zitten onrustbarend veel van deze giftige stoffen in het water en op alle eilanden ook PFAS middelen. Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard scoren het hoogst. Trifluorazijnzuur, afgekort TFA, is meestal het omzettingsproduct van deze middelen. Dat is ook een PFAS, het is giftig, breekt niet verder af en is extreem mobiel in water. TFA vormt een ernstige bedreiging voor ons drinkwater. Het wordt als schadelijk voor de voortplanting en het ongeboren leven beoordeeld. Ook bij mensen. Het waterschap heeft dit jaar voor het eerst dit jaar op en aantal meetpunten TFA onderzocht. Daar komen extreem hoge concentraties uit en opnieuw scoren Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard het hoogst. Uit het onderzoek van Water Natuurlijk komt naar voren dat in overwegend agrarische gebieden landbouw bestrijdingsmiddelen de belangrijkste bron zijn van TFA in het water.

Met PFAS in zijn algemeenheid, en PFAS pesticiden in het bijzonder, zijn we bezig onze leefomgeving en onszelf te vergiftigen. Water speelt hierin een belangrijke rol. Water Natuurlijk slaat alarm en doet wat in haar vermogen ligt om de problemen aan te pakken.

Joost Kievit MSc