Klimaatadaptatie door het Zuiderdiep

Er is een  inlaatwerk aan de zeekant en ook aan het Haringvliet nabij de inlaat van het oude havenkanaal naar Dirksland. Hierdoor kan er zowel zoet- als zoutwater ingelaten worden. Het Waterschap Hollandse Delta werkt aan een plan om het Zuiderdiep toekomstbestendig te maken  Door de effecten van klimaatverandering is de verwachting dat de rivierafvoer in de zomer (veel) minder wordt en in de winter meer. Hiernaast zal er door de stijgende zeespiegel meer zoute kwel optreden en zijn er minder spui mogelijkheden onder vrij verval. Om ook in de toekomst de waterveiligheid en de boezemfunctie te behouden, zijn aanpassingen aan de inrichting noodzakelijk. Er zijn drie hoofdvarianten:

1. Zoetwater met jaarrond inlaat van water uit het Haringvliet
2. Een overgangsvariant van zoet naar brak en zout
3. Een brak – zout variant met getijslag van 80 cm.

Alle varianten hebben duidelijke voor- en nadelen. Hierbij is het inmiddels wel duidelijk dat de 1e (zoetwater) variant waarschijnlijk niet haalbaar is vanwege de permanente noodzaak van zoetwater inlaat. Daarnaast is dan ook de vismigratie vrijwel niet mogelijk. De (half)open varianten zijn veel gunstiger voor de vismigratie van zee de rivier op. De provincie Zuid-Holland heeft aangegeven ondersteuning te willen geven voor de verdere uitwerking van een brakke variant. Dit is geheel in lijn met de al eerder gemaakte harde afspraken. In 2014 is door het waterschap en in 2016 door gemeente, provincie, Wereld Natuur Fonds, Natuurmonumenten én de lokale boeren afgesproken om het Zuiderdiep te ‘verbrakken’. In het kader van integer bestuur zouden deze afspraken voldoende moeten zijn om aan dat besluit vast te houden.

De informatieavond werd ondersteund met een door Deltares ontwikkeld driedimensionale simulatie tafel. Op een 3D maquette werden de model resultaten van waterdiepten en zoutgehalten door de verschillende seizoenen geprojecteerd. Dat geeft een heel inzichtelijk beeld van de effecten van de varianten op de directe omgeving. Ook de effecten op de voormalige polder Blok – de Wit worden goed zichtbaar. Natuurmonumenten heeft 14 miljoen euro besteed om het getijdegebied in Blok de Wit in te richten. Zonder getijde is dat weggegooid geld. Door deze herinrichting kan een uniek brakwater getijdegebied worden gerealiseerd, met reusachtige natuurwaarden. Deze ‘systeemverbetering’ is de hoofdreden voor de ‘verbrakking’.

Vanuit Water Natuurlijk is er voorkeur voor de brakke variant waarbij er een nieuwe dam met doorlaatmiddel gebouwd wordt. Hierdoor ontstaat er estuariene dynamiek in het Westelijke deel terwijl het Oostelijke deel zoet gehouden kan worden. Met name de vismigratie en ecologische kwaliteit van het gebied (inclusief Blok – de Wit) worden hierdoor versterkt.

In de Hollandse Delta zijn de effecten van klimaatverandering nu al goed voelbaar. Door de hitte en droogte van deze zomer is er meer aandacht voor het vasthouden van zoetwater. Op regionale schaal moeten ook de effecten van de uitstroom van de Nieuwe Waterweg en nieuwe plannen (Maasvlakte III en Delta 21) meegenomen worden in de vorming van een langetermijnplan. Naar verwachting zal de uitstroom van zoet rivierwater in de toekomst verder beperkt moeten worden. Als gevolg hiervan is de verwachting dat de Haringvlietdam vaker dicht zal blijven.

Het aangepaste Zuiderdiep vormt dan een alternatieve route voor vismigratie. Hierdoor blijven we voldoen aan de EU richtlijnen voor vismigratie en de Kader Richtlijn Water (KRW) voor water kwaliteit. Het bestuur van het waterschap Hollandse Delta neemt op 7 oktober een besluit over het verder te volgen proces. Hierbij is het de verwachting, dat er een zogenaamde Plan-MER (Milieu Effect Rapportage) gevolgd gaat worden. Tijdens de uitvoering hiervan zullen er diverse inspraakmomenten zijn voor belanghebbenden. Water Natuurlijk blijft een en ander actief volgen.

Dick van den Bergh