Veldexcursie Tongelroyse Beek: luisteren, leren en verbinden

Ter voorbereiding voor komende vergaderingen werd door BBB een veldexcursie georganiseerd. Dit ook naar aanleiding van signalen uit het gebied en een oproep aan de provincie om meer regie te nemen op de droogteproblematiek. Het bood een waardevolle gelegenheid om met boeren, bestuurders en gebiedspartners in gesprek te gaan over de uitdagingen en kansen in dit bijzondere beekdal.

Oud-projectleider Twan nam de deelnemers mee in de geschiedenis van het gebied. Al sinds de jaren zestig vinden er saneringswerkzaamheden plaats vanwege vervuiling met cadmium en zink afkomstig uit de historische zinkindustrie. De vervuiling bevindt zich niet alleen in de bodem, maar ook in het grondwater. Het herstel hiervan is een proces van zeer lange adem en zal naar verwachting nog vele generaties vragen.

Tijdens de excursie werd zichtbaar hoe sanering, natuurontwikkeling en waterbeheer met elkaar verweven zijn. Een belangrijk uitgangspunt bij de herinrichting van de Tongelroyse Beek was het combineren van sanering en gebiedsontwikkeling, zodat het gebied slechts één keer ingrijpend aangepakt hoefde te worden. Daarbij is veel ingezet op grondruil en vrijwillige grondverwerving.

De resultaten zijn op verschillende plekken goed zichtbaar. De beek heeft weer meer ecologische waarde gekregen en ook de visstand is verbeterd. Tegelijkertijd staan er nog belangrijke opgaven open. Zo voldoet de beek nog niet volledig aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water, mede door omstandigheden in het bovenstroomse gebied.

Een belangrijk gespreksonderwerp tijdens de excursie was de droogteproblematiek. Agrariërs gaven aan dat de waterstanden in de zomer lager zijn dan gewenst en spraken hun zorg uit dat water te snel wordt afgevoerd. Zij pleitten onder andere voor meer mogelijkheden om water vast te houden, bijvoorbeeld door stuwen en beter onderhoud van watergangen. Ook werd aandacht gevraagd voor maatregelen in het landelijk gebied, zoals het verhogen van het organischestofgehalte van de bodem, het verminderen van verharding en het toepassen van gewassen die beter bestand zijn tegen droogte.

Wat vooral bijbleef, was de wens van veel aanwezigen om vanuit gezamenlijke kansen te kijken in plaats van vanuit tegenstellingen. Er werd uitgesproken dat een integrale benadering nodig is, waarbij hydrologie, landbouw, natuur en waterkwaliteit in samenhang worden bekeken. Daarbij werd ook de provincie genoemd als belangrijke partner om met een bredere, gebiedsoverstijgende blik richting te geven aan de aanpak van droogte en waterbeheer.

De excursie verhelderde het vraagstuk in het gebied en rondom de Tongelroysebeek zijn. Tegelijkertijd liet de bijeenkomst zien dat er veel kennis, betrokkenheid en bereidheid aanwezig is om samen aan oplossingen te werken. Juist door elkaar in het veld te ontmoeten en elkaars belangen beter te begrijpen, ontstaat de basis voor duurzame keuzes voor de toekomst van de Tongelroyse Beek.