Droogte is een sluipmoordenaar

(foto hierboven: Droogte Flakkee)

Volgens de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling is de huidige droge situatie uitzonderlijk voor de tijd van het jaar. De rivierafvoeren van Rijn en Maas liggen ruim onder het gemiddelde. Waterbeheerders verwachten dat de druk op de watervoorraden de komende weken verder zal toenemen, omdat er voorlopig nog geen regen gaat vallen.

De effecten van klimaatverandering worden ieder jaar duidelijker. Er is steeds vaker sprake van extreme weersomstandigheden. Door de opwarming van de aarde, wordt het niet alleen warmer maar ook droger. En regen valt vaker in de vorm van zware onweersbuien. Hierop is onze samenleving niet goed voorbereid. De huidige extreme hitte en droogte passen in de trend van de verwachte klimaatverandering.

In de bebouwde omgeving levert het toenemende gebruik van koeling en airconditioners een extra bijdrage aan de opwarming van de omgeving. In het landelijk gebied, zijn de meeste agrarische bedrijven ingericht op het zo snel mogelijk afvoeren van regenwater. Hierdoor worden de velden droger en houden ze meer warmte vast. Daarnaast neemt de verzilting toe doordat het zeewater dieper landinwaarts kan dringen. De (zwem)water kwaliteit neemt ook af vanwege de ontwikkeling van blauwalgen.

Vanuit de overheid wordt de droogte situatie nauwgezet in de gaten gehouden. De droogte heeft namelijk direct invloed op de beschikbaarheid van koelwater voor de industrie en energiecentrales en de scheepvaart over de rivieren. Daarnaast zijn veel dijken, kunstwerken en funderingen van gebouwen kwetsbaar als ze te lang uitdrogen.

Door vergroening (meer bomen, schaduw en open water) in zowel in stedelijk als landelijk gebied, is het mogelijk om op een natuurlijke manier (dus zonder extra energie gebruik) de omgeving koeler en vochtiger te maken.  De natuurlijke omgeving speelt daarbij een belangrijke rol.

In de watervisie 2050 van het Waterschap Hollandse Delta worden een aantal maatregelen genoemd om te komen tot een robuust en klimaatbestendig watersysteem. Het is belangrijk dat het water voldoende ruimte in de ruimtelijke omgeving krijgt. Dit kan door middel van voldoende waterbergingen (wadi’s en infiltratievijvers) als compensatie voor verharde oppervlakten. Het kan ook door sloten en singels die goed onderhouden zijn en regelmatig gebaggerd worden, en genoeg natuurvriendelijke oevers die geleidelijk aflopen. Ze vormen een buffer waarin neerslag uit hoosbuien tijdelijk kan worden opgevangen en waarin water kan worden vastgehouden voor droge perioden.

Hiernaast speelt een gezonde bodem een wezenlijke rol in het zorgen voor voldoende water. Een gezonde bodem werkt als een spons: het houdt water vast en geeft het geleidelijk af aan zijn omgeving. In een gezond en duurzaam watersysteem zijn grondwater, oppervlaktewateren grondwater in balans. Het systeem kan meebewegen met de ontwikkelingen in de omgeving en de grotere schommelingen die door klimaatverandering ontstaan, grotendeels zelf opvangen. In duurzame landbouw is dat een uitgangspunt. Dit vraagt wel om een mentaliteitsverandering. Van maximale opbrengst (winst in euro’s) naar een maximaal klimaatbestendig en duurzaam landgebruik. In de komende waterschapsverkiezing staat klimaatverandering duidelijk op de agenda.

Dick van den Bergh