Afvalwater en het periodiek systeem: Bijna alles zit er in, vooral wat je niet wilt!

Daar zuiveren bacteriën het water. Dan stroomt het terug naar rivieren en andere oppervlaktewateren. Schoon genoeg! Tenminste, wat er met de huidige technieken uit te halen is.

Want het afvalwater verandert. Niet alleen huishoudens lozen op het riool, ook de industrie doet dat. En ook met regenwater of via lekkende riolen komen verontreinigingen in het systeem terecht. De rioolwaterzuiveringen krijgen daardoor een steeds ingewikkelder cocktail van stoffen te verwerken.
Steeds vaker gaat het om microverontreinigingen die met de bestaande zuivering nauwelijks zijn te verwijderen. PFAS is daarvan een voorbeeld dat nu de meeste aandacht krijgt. Deze 'forever chemicals' breken vrijwel niet af en blijven zich ophopen in het milieu. Om ze uit het afvalwater te halen zijn nieuwe zuiveringstechnieken nodig die nog volop in ontwikkeling zijn en die miljarden kunnen kosten.

Ondertussen blijven er nieuwe bronnen van PFAS opduiken. Zo blijkt uit recent onderzoek dat zelfs toiletpapier een bron kan zijn. Omdat het vaak wordt gemaakt van gerecycled papier waarin PFAS uit inkt aanwezig is, spoelen we deze stoffen ongemerkt zelf het riool in.
Ook medicijnresten vormen een groeiend probleem. Via het toilet en de gootsteen komen ze in het afvalwater terecht. Daar komen nog illegale lozingen van drugsafval bovenop. Bij de productie van synthetische drugs wordt onder meer kwik gebruikt, een uiterst giftig zwaar metaal. Daarnaast bevatten deze afvalstromen oplosmiddelen zoals tolueen en methanol. Stoffen die niet thuishoren in ons water, maar uiteindelijk wel door de waterzuivering moeten worden verwerkt.

En dan zijn er nog de microplastics. Onzichtbaar voor het blote oog, maar inmiddels overal aanwezig: in ons oppervlaktewater, in de bodem, in dieren en zelfs in het menselijk lichaam.

Water Natuurlijk-heemraad Anne Mollema verwoordt het treffend: 
"Het gehele periodiek systeem zit tegenwoordig in het afvalwater, vraag liever wat er NIET in zit".
Die uitspraak is misschien wat overdreven, maar ze maakt wel duidelijk hoe groot het probleem inmiddels is.

Het kan niet zo zijn dat waterschappen steeds duurdere installaties moeten bouwen om vervuiling op te ruimen die elders wordt veroorzaakt. Dat is dweilen met de kraan open. De echte oplossing ligt bij de bron: schadelijke stoffen moeten uit producten verdwijnen, industriële lozingen moeten veel strenger worden gecontroleerd en de vervuiler moet betalen voor de schade die hij veroorzaakt.

Gelukkig wordt er gewerkt aan betere opsporing van vervuilers. STOWA, het kenniscentrum van de regionale waterbeheerders in Nederland, onderzoekt hoe met chemische 'fingerprints' en datasciencetechnieken kan worden vastgesteld waar specifieke verontreinigingen vandaan komen. Zo kunnen indirecte lozingen sneller worden opgespoord en kunnen bedrijven die de regels overtreden daadwerkelijk worden aangepakt. (Indirecte lozingen verschillen van directe lozingen doordat zij via het riool en de RWZI in het oppervlaktewater terecht komen in plaats van direct.)

Schoon water begint niet bij een steeds uitgebreidere waterzuivering. Schoon water begint met politieke keuzes. Zolang we vervuiling blijven toestaan, blijven de kosten én de schade aan natuur en gezondheid oplopen. Water Natuurlijk kiest daarom voor: voorkomen van vervuiling.

Anne Mollema nogmaals: 
“Waterschappen zijn niet de afwasmachine van de maatschappij”.

En wat kunt u doen? 

• Gooi niks in het riool wat je ook niet in de sloot zou gooien. Dus geen frietvet of afgewerkte olie, of oplosmiddelen bijvoorbeeld.
• Vraag in de winkel eens: “Wat zit er in dit product; toch zeker geen PFAS? Wij willen producten die biologisch afbreekbaar zijn.”
• En steun de strijd voor een gezonde schone leefomgeving

Mirjam de Neef