Meer PFAS-pesticiden in het milieu
Het CLM laat in een recente rapport zien dat PFAS via bestrijdingsmiddelen in het milieu terechtkomen en zich verspreiden naar bodem en grondwater. Dat is een ontwikkeling die haaks staat op gezond voedsel en een schone bodem en water. PFAS horen simpelweg niet thuis in het milieu. PFAS-bestrijdingsmiddelen breken in bodem en grondwater langzaam af tot nieuwe stoffen die vaak net zo schadelijk zijn. Een bekend voorbeeld is TFA (trifluorazijnzuur), een zogeheten ‘kleine PFAS’ die nauwelijks te zuiveren is uit water. Juist deze stof vormt een groot en groeiend risico voor onze drinkwaterbronnen.
Vooral het afbraakproduct trifluorazijnzuur (TFA) vraagt aandacht. TFA is zeer persistent, mobiel en moeilijk te verwijderen met bestaande drinkwaterzuivering. In provincies als Utrecht, Drenthe, Overijssel en Noord-Brabant worden inmiddels concentraties gemeten die aanzienlijk hoger liggen dan die van andere PFAS-stoffen, vaak in de nabijheid van landbouwgebieden.
Bij bijna de gehele bevolking zit al meer PFAS in het bloed dan de gezondheidskundige grenswaarde. Schoon water is geen luxe, maar een basisvoorwaarde voor mens, natuur en landbouw. Water Natuurlijk onderschrijft de conclusies van CLM en roept op tot een zo spoedig mogelijk verbod op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen.
Nationaal PFAS-verbod in bestrijdingsmiddelen?
Ondanks alle zeer verontrustende signalen over PFAS blijft het dubbeldemissionaire kabinet treuzelen. Minister Wiersma, verantwoordelijk voor het achterblijvende pesticidenbeleid, verwijst naar Europese besluitvorming, terwijl andere landen – zoals Denemarken – wél zelfstandig tot nationale verboden op PFAS-houdende pesticiden zijn overgegaan. Boeren geven bovendien aan dat zij vaak niet weten dat bepaalde bestrijdingsmiddelen PFAS bevatten. Een systeem waarin gebruikers pas achteraf ontdekken dat zij persistente stoffen op hun land hebben gebracht, voldoet niet meer aan de eisen van transparantie en zorgvuldigheid die bij moderne landbouw en waterbeheer horen.
In Brussel ligt inmiddels een voorstel voor een breed PFAS-verbod, maar daarin worden pesticiden nog uitgezonderd onder de categorie “essentieel gebruik”. Juist die uitzondering is problematisch, omdat de grootste verspreiding naar bodem en water in Nederland via bestrijdingsmiddelen lijkt op te treden. Een Europese uitzondering voor pesticiden zou de Nederlandse waterkwaliteit langdurig kunnen belasten.
We hoeven niet eindeloos op Europese besluitvorming te wachten. Een nationaal verbod op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen kan gewoon, net als volledige transparantie over de samenstelling van toegelaten producten, versneld onderzoek naar PFAS in grond- en drinkwater, en aanpassing van het toelatingsbeleid zodat PFAS als stofgroep wordt uitgesloten.
