De Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement hebben in oktober een voorlopig akkoord bereikt over een herziening van de regels voor schadelijke stoffen in oppervlakte- en grondwater. De nieuwe afspraken zorgen voor strengere normen, een uitgebreidere lijst van verontreinigende stoffen en betere monitoring van de waterkwaliteit.
Uitbreiding lijst prioritaire stoffen
De vernieuwde richtlijn breidt de lijst van prioritaire stoffen aanzienlijk uit. Naast al bekende verontreinigingen worden nu ook nieuwe stoffen opgenomen, waaronder PFAS en trifluorazijnzuur, een afbraakproduct van bepaalde PFAS. Daarnaast komen diverse pesticiden en hun afbraakproducten op de lijst, evenals geneesmiddelen zoals pijnstillers, ontstekingsremmers en bepaalde antibiotica. Voor stoffen die door eerder beleid nauwelijks nog voorkomen, zoals atrazine, vervalt juist de prioriteitsstatus.
Effect-based monitoring
Nieuw is de invoering van effect-based monitoring, een methode die niet alleen naar afzonderlijke stoffen kijkt, maar naar de gecombineerde effecten van chemische mengsels op ecosystemen. Het akkoord geeft ook meer duidelijkheid over het verbod op verslechtering van de waterkwaliteit, dat al langer is vastgelegd in de Kaderrichtlijn Water. Er blijven slechts twee beperkte uitzonderingen mogelijk: wanneer een achteruitgang tijdelijk en van korte duur is, of wanneer vervuiling wordt verplaatst zonder dat de totale hoeveelheid toeneemt. Voor drinkwater blijven daarbij extra strenge veiligheidsregels gelden.
Ruimere termijnen
Voor de uitvoering krijgen lidstaten ruime termijnen. In principe moeten zij uiterlijk in 2039 voldoen aan de nieuwe normen voor oppervlakte- en grondwater, met onder strikte voorwaarden een mogelijke verlenging tot 2045. Voor stoffen waarvoor nu al strengere normen gelden in oppervlaktewater, geldt een kortere deadline van 2033. De bestaande verplichting om gevaarlijke prioritaire stoffen binnen twintig jaar geleidelijk uit te bannen blijft daarbij onverminderd van kracht.
Richtlijn moet eind 2027 vastliggen in nationale wetgeving
Het voorlopige akkoord wordt de komende maanden formeel bekrachtigd door de Raad en het Europees Parlement. Daarna hebben lidstaten tot 21 december 2027 de tijd om de aangepaste richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. De herziening is hard nodig, want uit de stroomgebiedbeheerplannen blijkt dat momenteel slechts 54 procent van het oppervlaktewater en 76 procent van het grondwater in de Europese Unie een goede chemische toestand heeft.
De recente periodes van hoogwater laten zien hoe afhankelijk Nederland is van goed functionerende waterbeheersystemen. Steeds meer onderdelen van het waterbeheer worden digitaal aangestuurd. Gemalen, stuwen en sluizen zijn verbonden met netwerken en worden op afstand bediend. Dit verhoogt de efficiëntie, maar brengt ook risico’s met zich mee.
Dat Water Natuurlijk al jarenlang pleitbezorger is van sponswerking, is geen toeval. De manier waarop ons land-schap met water omgaat, staat steeds meer onder druk. Daarom zijn we blij dat sponswerking nu nadrukkelijker op de agenda staat en dat er gewerkt wordt aan een landelijke handreiking om deze aanpak te versterken.
De Unie van Waterschappen pleit terecht voor een nationale Nota Ruimte waarin water en bodem écht leidend zijn. Wie Nederland duurzaam wil inrichten, moet uitgaan van de natuurlijke systemen die ons land dragen. Water en bodem zijn geen randvoorwaarden achteraf, maar het vertrekpunt voor elke ruimtelijke keuze.
Kiezers bedankt voor jullie stemmen tijdens de waterschapsverkiezingen op 15 maart 2023. Nu is het tijd om de volgende stap te nemen.
Geef de natuur een stem. Word lid!Deze website maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikersbeleving. Lees onze cookieverklaring
