PFAS bedreigend

PFAS is de afkorting voor per- en polyfluoralkylstoffen. Het gaat om duizenden verschillende stoffen die door de mens zijn gemaakt en van nature niet in het milieu voorkomen. Ze hebben zeer gewilde eigenschappen zoals water-, vet- en vuilafstotend en de omvang van toepassing van deze stoffen is nauwelijks te overzien. De stoffen zijn persistent (dat wil zeggen dat ze niet of heel slecht afbreekbaar zijn) en ze hopen (zich) op in de voedselketens en in het lichaam van mens en dier. Ze tasten de natuur en de gezondheid van mensen aan.

Alhoewel er steeds meer informatie over PFAS en het effect op de omgeving naar buiten komt, is er voor de meeste burgers nog veel onbekend. Om die reden, heeft Water Natuurlijk in samenwerking met de Natuur & Milieufederatie en Gezondheid op 1, het voortouw genomen voor het organiseren van brede thema avonden over PFAS. Op 28 mei hebben we de eerste bijeenkomst gehouden in de Grutterswei in Oude – Tonge. Meer dan 45 inwoners van Goeree-Overflakkee en de Hoekse Waard hebben de avond bezocht.

Het programma bestond uit een serie lezingen waarin werd uitgelegd wat PFAS is, waar het vandaan komt en welke effecten het heeft. Dat leverde al tijdens de presentatie diverse vragen op uit het publiek. Onder andere over het feit, dat in Denemarken recent een besluit genomen is, om het gebruik van PFAS houdende pesticiden voor de landbouw te verbieden.

Erg illustratief was ook de vergelijking met het gebruik van DDT in de jaren '60 en '70 van de vorige eeuw. Net als toen, zal PFAS in toenemende mate accumuleren in planten en dieren en uiteindelijk in onszelf. Er werd ook gesproken, over het leveren van bewijs dat PFAS een negatief effect heeft op gezondheid. Voor individuele gevallen is dat nog lastig aantoonbaar, maar op populatie niveau  is dat wel mogelijk.

Petra 't Hoen, wethouder Goeree Overflakkee en lijsttrekker PRO reageert:

"De bijeenkomst onderstreept dat PFAS voor veel inwoners niet een abstract milieuvraagstuk is, maar een onderwerp dat raakt aan gezondheid, leefomgeving en vertrouwen in de overheid.

PFAS vraagt om een gezamenlijke aanpak van alle overheden. Inwoners mogen verwachten dat wij niet alleen de risico's serieus nemen, maar ook samenwerken aan duidelijke afspraken, betere voorlichting en een gezonde leefomgeving voor toekomstige generaties."
 

Er is duidelijk een taak voor de overheid om burgers beter te informeren over de negatieve effecten van PFAS. Wet- en regelgeving is complex en loopt vaak achter de feiten aan. Dat mag echter geen reden zijn voor de overheid, om zich te onttrekken aan haar zorgplicht voor bescherming van de burgers.

De avond werd afgesloten met het overhandigen van een adviesbrief aan de aanwezige bestuurders en volksvertegenwoordigers. Sinds de invoering van de Omgevingswet zijn gemeenten meestal het bevoegd gezag bij het saneren van nieuwe bodemverontreinigingen. Iedere gemeente zou in ieder geval een gemeentelijk PFAS-reductieplan moeten opstellen. Sommige gemeenten hebben al lokaal beleid over bodemverontreiniging door PFAS en PFAS-verontreinigende grond. (Zie bijvoorbeeld de Beleidsregel PFAS gemeente Amsterdam 2023.) Dit zijn stappen in de goede richting, maar een bredere aanpak is nodig, met duidelijke keuzes ten aanzien van vergunningen, PFAS-vrije inkoop en een PFAS-reductie-pad.

Dick van den Bergh