Vraag: Als inwoner is de enorme opkomst en uitbreiding van de Japanse Duizendknoop met het blote oog waarneembaar, in het bijzonder het Twentse en Drentse deel van ons gebied. U heeft dit jaar als Vechtstromen een inventarisatie gedaan van de omvang van de Japanse Duizendknoop. Welk beeld schetste de inventarisatie van de ontwikkeling van deze exoot langs onze wateren en terreinen?
Antwoord: We inventariserende Japanse duizendknoop (JDK) al jaren en houden dit bij in een app. Het is niet zo dat de JDK de laatste jaren sneller is toegenomen dan voorheen. Het beeld dat JDK sterker zou zijn toegenomen, kan ontstaan doordat het gewas tegenwoordig alleen nog wordt gemaaid wanneer dat noodzakelijk is. Deze werkwijze is bewust gekozen om verdere verspreiding te voorkomen. Doordat JDK daardoor langer blijft staan, groeit het loof hoger op en valt de plant meer op in het veld, zonder dat er feitelijk sprake is van een toename.
Vraag: Maakt u zich ook zorgen om de impact op ons watersysteem, aangrenzende landbouwgrond, natuurterreinen en woonwijken?
Antwoord: Ja, de Japanse duizendknoop baart ons zorgen vanwege de negatieve impact die deze invasieve soort kan hebben op ons watersysteem, landbouwgrond, natuur en woonwijken. De plant is lastig te verwijderen, tast oevers en infrastructuur aan en verdringt inheemse soorten
Vraag: De Japanse Duizendknoop staat sinds deze zomer op de Unielijst van invasieve planten. Op welke wijze geeft Vechtstromen invulling aan deze verantwoordelijkheid? En welke dilemma’s komen hierbij kijken?
Antwoord: Als waterschap nemen we deze verantwoordelijkheid zeer serieus – ook al vóórdat de soort officieel op de lijst stond. We geven hier invulling aan door gericht beheer toe te passen op locaties waar de Japanse duizendknoop risico’s oplevert, terwijl we de plant op plekken zonder risico’s, bewust met rust laten. Daarnaast behandelen we meldingen zorgvuldig en beoordelen we per situatie welke aanpak het meest passend is. De belangrijkste dilemma’s hierbij zijn de hoge kosten die gepaard gaan met volledige verwijdering en de complexe eigendomsverhoudingen, waarbij verantwoordelijkheden tussen verschillende partijen gedeeld zijn.
Vraag: Er worden voor de Japanse Duizendknoop verschillende methoden gebruikt en uitgeprobeerd om verdere verspreiding te voorkomen. Welke methoden ziet Vechtstromen als meest effectieve methoden? En welke methoden ziet u om u heen in ons werkgebied gebruikt worden door bijvoorbeeld provincie, gemeenten, boeren, natuurbeheerders, Rijkswaterstaat? In hoeverre is sprake van een gecoördineerde aanpak?
Antwoord: Er is geen eenduidige, meest effectieve methode voor de bestrijding van de Japanse duizendknoop aan te wijzen. Elke locatie vraagt, vanwege verschillen in terreinomstandigheden, tijdsplanning en omvang om maatwerk. Als waterschap hebben wij tot nu toe goede ervaringen met verschillende beheermethoden, zoals afgraven, afdekken en root reset. In onze omgeving wordt ook het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen toegepast. Omdat het gebruik van deze middelen niet is toegestaan op onze eigendommen, met name taluds – juist de plekken waar het grootste deel van onze Japanse duizendknoop voorkomt – is dit voor het waterschap geen optie. In plaats daarvan volgen wij nieuwe ontwikkelingen en innovaties op het gebied van bestrijding nauwlettend en nemen actief deel aan initiatieven die mogelijk kunnen bijdragen aan een effectievere en duurzamere aanpak van de Japanse duizendknoop. Op dit moment is er nog geen sprake van een landelijke of provinciale gecoördineerde aanpak van de Japanse duizendknoop.
Vraag: In de richtlijnen van de NVWA staan effectieve methoden beschreven waaronder de combinatie van glyfosaat en maaien. Klopt het dat u door beleid van het AB het inzetten van bestrijdingsmiddelen als glyfosaat niet gecontroleerd kunt inzetten? Zo ja, welk beleid is dat? En is in uw ogen een aanpassing van het beleid nodig om de plant te bestrijden?
Antwoord: Door eigen besluitvorming en beleidskeuzes is glyfosaat door waterschappen niet meer in te zetten. Grondbeleid In het grondbeleid staat voor ruilgronden die we verpachten het onderstaande opgenomen: - Voor deze ruilgronden in de contracten wordt opgenomen, dat onderhouds-/schouwpaden in eigendom van waterschap, langs deze ruilgronden, niet bemest mogen worden en dat hierop geen gewasbeschermingsmiddelen (incl. glyfosaat) mogen worden gebruikt; - Het gebruik van glyfosaat uit te sluiten en synthetische gewasbeschermingsmiddelen/herbiciden te ontmoedigen bij nieuwe pachtcontracten op eigen gronden en bij reeds lopende contracten naar mogelijkheden van compensatie te kijken. Duurzaam terreinbeheer Het waterschap heeft het certificaat ‘Barometer Duurzaam Terreinbeheer Niveau Zilver’. Dit houdt in dat we geen chemische bestrijdingsmiddelen meer inzetten. Huidige wetgeving Daarnaast is het vooral andere wetgeving die beperkingen oplegt aan het gebruik van glyfosaat. Artikel 8.3 van de Regeling gewasbeschermingsmiddelen en biociden biedt in principe ruimte voor de chemische bestrijding van de Japanse duizendknoop. Het gebruik van glyfosaat is echter niet toegestaan op taluds en daar bevindt zich bijna alle JDK. Bovendien geldt dat het gebruikte middel specifiek moet zijn toegelaten voor toepassing op (droog)taluds of in watergangen. Op dit moment zijn er geen glyfosaat bevattende middelen die in deze toepassingsgebieden zijn toegelaten. Hierdoor is chemische bestrijding voor het waterschap op de meeste van onze locaties niet wenselijk en dus ook mogelijk, aanpassing van beleid is dus niet van toepassing.
Vraag: Wat vindt u van volgende stelling; “Het bestrijden (doel permanent verwijderen) is in feite de enige methode om verdere verspreiding te voorkomen. Het beheersbaar houden zorgt er netto voor dat de plant zich verder wortelt en zaden zich verdere kunnen verspreiden (recent mannelijke variant in NL aangetroffen) Hiermee wordt niet voldaan aan het doel van Unielijst”.
Antwoord: Het klopt dat de JDK-locaties bij het streven naar beheersbaarheid geleidelijk in omvang kunnen toenemen. Daarom kiezen we er, waar mogelijk, voor om de JDK zoveel mogelijk met rust te laten. Enkele keren maaien blijkt namelijk een averechts effect te hebben: het stimuleert de plant om sneller uit te breiden. Op dit moment vormt verspreiding via zaad nog geen groot risico. Hoewel zaadvorming incidenteel is waargenomen, komt dit gelukkig nog zeer zelden voor. De huidige inschatting is dat het voorkomen van bloei door maaien juist een groter risico op verspreiding met zich meebrengt Als waterschap voeren we momenteel als alternatief voor maaien en afvoeren een proef uit om JDK locaties middels volume-elektrocutie te beheersen. De verwachting is dat volledige eliminatie als beheerstrategie niet haalbaar zal zijn, maar dat deze methode wel kan bijdragen aan het beheersbaar houden, dus beperken of zelfs verkleinen. Of beheersbaar houden (juridisch) gezien voldoende is voor het doel van de Unielijst, is momenteel nog onduidelijk. JDK is een Artikel 19-soort. Dit betekent onder andere dat lidstaten binnen 18 maanden nadat een invasieve uitheemse soort op de Unielijst is geplaatst, doeltreffende beheersmaatregelen moeten hebben voor die soorten die wijdverspreid aanwezig zijn op hun grondgebied. Het doel van deze maatregelen is om de gevolgen voor de biodiversiteit, de aanverwante ecosysteemdiensten en, indien van toepassing, de menselijke gezondheid of de economie tot een minimum te beperken. Deze doeltreffende maatregelen zijn nog niet bekend.
Vraag: Welke kosten zijn jaarlijks in uw ogen nodig om de Japanse duizendknoop te bestrijden (doel permanent verwijderen) in/rondom ons watersysteem? Zijn er een deel van de kosten te verhalen op Provincie Overijssel als provinciaal coördinator? Zo ja, welk deel?
Antwoord: Dat is afhankelijk van de doelstelling, bestrijding/eliminatie op alle locaties vraagt om zeer forse investeringen. Wel wordt er gekeken naar middelen om jaarlijks een aantal locaties met hoge prioriteit te verwijderen. Vooralsnog kunnen de kosten voor de bestrijding van JDK niet worden verhaald op de provincie Overijssel. Deze vallen niet onder de huidige subsidieregeling. De provincie Overijssel beschikt over een beperkt subsidiebudget en geeft aan hierin keuzes te moeten maken ten aanzien van de soorten waarvoor subsidie kan worden aangevraagd. Op dit moment richt de provincie zich voornamelijk op aquatische exoten, waarvoor ook het waterschap subsidie ontvangt. Vanuit de provincie Drenthe wordt voor geen enkele exoot subsidie verstrekt.
