Deens PFAS verbod verdient navolging

‘Forever chemicals’ bekend onder de verzamelnaam PFAS vormen een ernstige bedreiging voor de natuur en het water, waarbij ook de gezondheid van mensen in het geding is. Extra zorgelijk is, dat de verspreiding van  PFAS via landbouwbestrijdingsmiddelen sterk is toegenomen. Reden voor Water Natuurlijk om te pleiten voor een nationaal verbod op PFAS bestrijdingsmiddelen. Denemarken ging ons voor.

Het Deense agentschap voor de milieubescherming verbood recent een aantal bestrijdingsmiddelen met werkzame stoffen die in grondwater afbreken tot trifluorazijnzuur (TFA). In 38% van de 2000 onderzochte drinkwaterbronnen in Denemarken is de stof aangetroffen. De Deense milieuminister Magnus Heunicke stelde:

“We hebben de plicht om te stoppen als we zien dat het gebruik van een pesticide een risico vormt voor de natuur en de menselijke gezondheid. De bescherming van ons kostbare drinkwater is een topprioriteit”.

Water Natuurlijk onderschrijft deze opstelling van de Deense overheid en maakt zich zorgen over de verspreiding van PFAS in het polderwater van de Zuid-Hollandse eilanden en de aanhoudende signalen over negatieve effecten van PFAS op de gezondheid van mensen. De uit Nederland afkomstige Deense arts Linda Kievit reageert op het Deense verbod.

Linda Kievit:
“PFAS klinken misschien als een modern probleem, maar ze zijn allesbehalve nieuw. De eerste PFAS werden al in 1938 ontwikkeld, bij toeval, tijdens onderzoek naar nieuwe kunststoffen. Het resultaat? Stoffen die water-, vet- en vuilafstotend zijn. Handig, dachten we. En dat waren ze ook. Zó handig zelfs, dat de productie explodeerde. Inmiddels bestaan er meer dan 10.000 verschillende PFAS. De stoffen komen niet van nature in de wereld voor. 

In de jaren ’90  ontdekten wetenschapper PFAS in mens en milieu – van drinkwater tot voedsel, zelfs op de Noordpool. En belangrijker: deze stoffen breken niet af. Precies die eigenschap die ze zo populair maakte, bleek hun gevaarlijkste kant. Want doordat het niet afbreekt, hoopt het op, ook in het menselijk lichaam en dat kan ziektes veroorzaken.” 

Ziektes die met PFAS in verband worden gebracht, worden vaak pas jaren later zichtbaar. In Nederland dringt het besef door dat het niet verstandig is om daar op te wachten en pleiten artsen en drinkwaterbedrijven inmiddels ook voor een verbod.

Linda Kievit:

“PFAS veroorzaken geen directe klachten. Maar decennia aan onderzoek laten inmiddels duidelijke verbanden zien: een verhoogd risico op nier- en zaadbalkanker, lager geboortegewicht, hormoonverstoringen, hoger cholesterolgehalte en een verzwakt immuunsysteem, met daardoor ook slechtere reactie op vaccinaties. Het effect is sluipend en wordt pas zichtbaar na jaren. 
Denemarken heeft nu een duidelijke keuze gemaakt: een verbod op PFAS in onder meer kleding, schoenen, voedselverpakkingen en bestrijdingsmiddelen. Niet omdat alles al tot achter de komma bewezen is, maar omdat de richting van het bewijs glashelder is. Wachten tot de schade groter en groter wordt en wellicht onomstotelijk zichtbaar is, betekent wachten tot veel mensen ziek zijn geworden. Als arts ondersteun ik het verbod dan ook van harte”.

Water Natuur zet zich in het bestuur van het waterschap in voor schoon en gezond water. PFAS horen daarin niet thuis en we moeten er alles aan doen om die gifstoffen te weren. Vandaar ook de oproep om in ons land het Deense voorbeeld te volgen. 

Joost Kievit MSc