Water Natuurlijk in Algemeen Bestuur van Waterschap Rijn en IJssel

Zo vlak voor de zomervakantie stonden ons nog een aantal pittige agendapunten te wachten op de laatste AB-vergadering van het politieke jaar. Hier de belangrijkste: 

• Het voorstel KRW-maatregelen SGBP4 (Stroomgebiedbeheerplan)
• Het voorstel Perspectievennota (PPN) 2027-2031

Wil je het naadje van de kous weten? Dat kan. Op de site van het Waterschap Rijn en IJssel vindt je alle agendapunten en stukken van de AB-vergadering 30 juni 2026.

Voorstel maatregelen voor schoner oppervlaktewater en grondwater

In Jargon: voorstel KRW-maatregelen SGBP4 (Stroomgebiedbeheerplan)

Even opfrissen. Hoe zat het ook alweer met de Kaderrichtlijn Water?

De KRW is een Europese richtlijn uit 2000 die alle lidstaten verplicht om de kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater op orde te brengen. Het doel is dat alle waterlichamen een goede ecologische en chemische toestand bereiken. De KRW is juridisch bindend: landen moeten de doelen halen en maatregelen nemen. De richtlijn werkt in zesjarige cycli (2009–2015, 2016–2021, 2022–2027). Nederland haalt veel KRW‑doelen nog niet. Dat geldt ook voor ons waterschap. 

De grootste knelpunten zijn:

• Nutriënten (te veel stikstof/fosfaat → algenbloei, slechte ecologie)
• Chemische stoffen (o.a. PFAS, gewasbeschermingsmiddelen)
• Inrichting van waterlopen (te recht, te diep, te weinig natuurvriendelijke oevers)

De huidige cyclus loopt tot 2027.

Wie heeft welke verantwoordelijkheid?

1. Europese Unie:
   1. Stelt de KRW‑doelen vast.
   2. Toetst of lidstaten voldoende maatregelen nemen.
   3. Kan lidstaten aanspreken of zelfs handhaven bij onvoldoende voortgang.
2. Rijksoverheid (L&W)
   1. Verantwoordelijk voor nationale implementatie van de KRW.
   2. Stelt landelijke normen vast (bijv. voor chemische stoffen).
   3. Coördineert de stroomgebiedbeheerplannen (SGBP1–4).
   4. Rapporteert aan de EU.
3. Provincies
   1. Stellen waterkwaliteitsdoelen vast per waterlichaam.
   2. Bepalen de inrichting van regionale wateren.
   3. Toezicht op waterschappen.
4. Waterschappen
   1. Uitvoering van KRW‑maatregelen in regionale wateren:
   2. baggeren (zoals Vierakkerselaak)
   3. natuurvriendelijke oevers
   4. vismigratie
   5. nutriëntenreductie
   6. handhaving (VTH‑KRW strategie)
   7. Maken regionale maatregelenpakketten (zoals het KRW‑maatregelenpakket SGBP4) .

        5. Agrariërs, industrie, inwoners moeten voldoen aan emissieregels. Zij kunnen bron zijn van nutriënten of chemische stoffen en daarom belangrijke partners bij maatregelen.

Welke aanvullende maatregelen volgen? 

Met het oog op het bovenstaande bevat het voorstel een aantal aanvullende maatregelen voor het SGBP4 (Stroomgebiedbeheerplan 2022–2027). De maatregelen richten zicht op vijf hoofdthema’s: biologie, stoffen, nutriënten, VTH‑KRW en waterketen. 

Biologie

De ecologische kwaliteit blijft achter door monotone inrichting, migratieknelpunten en slibophoping. Maatregelen richten zich op het verbeteren van habitat en doorstroming: aanleg van natuurvriendelijke oevers, herstel van variatie in waterlopen, vismigratievoorzieningen en gerichte baggerprojecten zoals de Vierakkerse Laak. Deze ingrepen moeten de ontwikkeling van waterplanten, macrofauna en visstand ondersteunen.

Stoffen (chemie)

Chemische druk ontstaat door gewasbeschermingsmiddelen, industriële lozingen, diffuse bronnen en opkomende stoffen zoals PFAS. Het pakket bevat bronmaatregelen, aanscherping van vergunningen, monitoring en gebiedsgerichte aanpak van probleemlocaties. Het doel is het terugdringen van normoverschrijdingen en het verbeteren van de chemische toestand.

Nutriëntenstrategie

Nutriënten blijven een van de grootste knelpunten. De strategie richt zich op vermindering van stikstof- en fosfaatbelasting via optimalisatie van RWZI’s, aanpak van overstorten, maatregelen in de landbouw (bemesting, erfafspoeling, bufferzones) en gebiedsgerichte reductieprogramma’s. Hiermee moet algenbloei worden teruggedrongen en ecologische herstelkansen worden vergroot.

VTH‑KRW strategie

Vergunningverlening, toezicht en handhaving worden KRW‑gerichter. Dit betekent strengere toetsing van lozingen, risicogestuurde handhaving en betere afstemming met provincies en gemeenten. De strategie moet zorgen dat bestaande regels daadwerkelijk leiden tot waterkwaliteitsverbetering.

Ketenaanpak Waterketen

Gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven werken samen aan het verminderen van emissies uit de waterketen. Speerpunten zijn medicijnresten, microverontreinigingen, foutaansluitingen, afkoppelen van regenwater en optimalisatie van zuiveringsinstallaties. De ketenaanpak moet bijdragen aan zowel chemische als ecologische KRW‑doelen.

Deze extra inspanning vergt maar liefst 8 extra fte’s. Dat leidde in de vergadering tot een aantal bezorgde opmerkingen: groeien we als Waterschap niet uit ons jasje? Worden de lasten voor onze ingezetenen niet te hoog? Maar uiteindelijk was iedereen overtuigd: om de afgesproken doelen te halen moeten we wat extra inspanning doen. Het voorstel is dan ook met algemene stemmen aangenomen.

Voorstel Perspectievennota (PPN) 2027-2031

In de Perspectievennota staat een strategisch verhaal: 

• waar staan we?
• Waar moeten we heen?
• Wat betekent dat voor het werk en de financiën?

De Perspectievennota is een voorbereidend document voor de echte financiële besluiten later dit jaar.

In de vergadering klonk enige bezorgdheid door, want ons Waterschap Rijn en IJssel staat voor grote uitdagingen.

• klimaatverandering (extreme regen, droogte, hitte)
• waterkwaliteit blijft achter
• druk op de leefomgeving
• strenge Europese regels (zoals KRW),
• maatschappelijke verwachtingen (natuur, leefbaarheid, duurzaamheid).
• Het waterschap wil bijdragen aan de energietransitie. Denk aan zuiveringen die energie opwekken, of samenwerking in RES-regio’s.

We kunnen niet alles. We moeten daarom richting te kiezen: wat vinden we het belangrijkst? Prioriteiten te stellen: waar gaat geld en capaciteit naartoe? We gaan een interessante periode tegemoet!