Algemene beschouwing Perspectiefnota 2027-2031 – Water Natuurlijk Fryslân & Geborgd Natuur

Hier volgt de algemene beschouwing die wij als fractie hebben uitgesproken bij de behandeling van de Perspectiefnota 2027-2031, die met de nodige Moties is aangenomen.

Voorzitter,

Dit is de laatste perspectiefnota van deze bestuursperiode. Een goed moment om terug te kijken, maar vooral om vooruit te kijken. En als we dat doen, dan ziet WNF-GN een bestuur dat de afgelopen jaren belangrijke stappen heeft gezet. Voor onze fractie geldt daarbij: de kanteling is ingezet, maar zeker niet voltooid. De komende bestuursperiode moet vooral in het teken staan van dóórpakken!

De ontwikkeling van Wetterskip Fryslân van waterspecialist naar waterautoriteit is wat ons betreft een noodzakelijke en goede beweging. Water en bodem sturend zijn geen mooie woorden voor op papier, maar een noodzakelijke voorwaarde om Fryslân ook in de toekomst leefbaar, veilig en weerbaar te houden.

Tegelijkertijd geldt dat een waterautoriteit niet alleen gezag moet hebben, maar ook voldoende mogelijkheden om dat gezag waar te maken. Samenwerking blijft belangrijk, maar op een aantal onderwerpen is de tijd van vrijblijvendheid echt voorbij. Wij roepen het dagelijks bestuur op om ook in het laatste jaar van deze bestuursperiode die rol met overtuiging te blijven pakken. 

Voorzitter,

Als WNF-GN willen wij vandaag vier accenten meegeven.

Allereerst de bronaanpak.

Wij zijn blij dat de perspectiefnota hier nadrukkelijk op inzet. Want uiteindelijk lossen we waterkwaliteitsproblemen niet op aan het einde van de pijp, maar aan het begin van de keten. Dat geldt misschien wel het meest voor PFAS. De landelijke aandacht die vorige week is ontstaan voor de PFAS-problematiek, tot in de Tweede Kamer, laat zien dat ons waterschap hierin het verschil kan maken. Dat verdient een compliment én een aanmoediging: ga daar vooral mee door.

Want zolang de PFAS-kraan openstaat, blijft ook de geldkraan openstaan. We betalen niet alleen met slechtere waterkwaliteit, schade aan natuur en mogelijke gezondheidsrisico's, maar uiteindelijk ook met steeds hogere maatschappelijke kosten wanneer strengere PFAS-normen van kracht worden. Bronaanpak is daarom niet alleen ecologisch verstandig, maar ook financieel verstandig. 

Een tweede punt betreft de middelen die het Rijk beschikbaar stelt.

In de perspectiefnota lezen wij dat het kabinet miljarden beschikbaar stelt voor landbouw, natuur en waterkwaliteit en expliciet inzet op een integrale aanpak. 

Onze vraag aan het dagelijks bestuur is daarom eenvoudig: hoe zorgen wij ervoor dat Fryslân hiervan maximaal profiteert? Wordt nu al alles-op-alles gezet om deze middelen binnen te halen voor hydrologische maatregelen, natuurherstel en verbetering van de waterkwaliteit? Iedere euro die Den Haag betaalt, hoeft uiteindelijk niet via de waterschapsbelasting door onze inwoners en ondernemers te worden opgebracht.

Een derde punt betreft biodiversiteit en invasieve exoten.

Biodiversiteit is wat ons betreft geen luxe, maar een randvoorwaarde voor duurzaam waterbeheer. Wij zijn blij dat het Wetterskip steeds meer kijkt naar de kracht van de natuur als bondgenoot. Niet alleen bestrijden waar dat nodig is, maar juist ook benutten wat natuurlijke processen kunnen bijdragen aan schoon en voldoende water.

We hebben de afgelopen jaren aantoonbaar meer grip gekregen op invasieve waterplanten. Dat is een resultaat om trots op te zijn, maar juist daarom moeten we nu niet verslappen. Blijf investeren in samenwerking, innovatie en natuurlijke oplossingen. Denk aan natuurvriendelijke oevers die bijdragen aan de beheersing van rivierkreeften en kruidenrijke vegetaties die beter bestand zijn tegen droge én natte perioden. En kijk daarbij ook naar de kansen die de nieuwe stikstofmiddelen bieden voor de aanpak van invasieve exoten. Wij horen graag of het dagelijks bestuur daarin samen met de TBO organisaties wil optrekken.

Een vierde punt, voorzitter, is de uitvoering van de Blauwe Omgevingsvisie.

Eind vorig jaar hebben we de tussenbeoordeling van de BOvi vastgesteld. Daarmee is het denkwerk niet klaar; nu begint juist de uitvoering. Ons watersysteem toekomstbestendig maken betekent water langer vasthouden waar dat kan, het veengebied weer als spons laten functioneren en ruimtelijke keuzes maken die ook op de lange termijn verstandig zijn.

Dat vraagt niet alleen iets van ons, maar nadrukkelijk ook van de provincie. In onze zienswijze op de POVi hebben we terecht aangegeven dat de ruimtelijke inrichting deze wateropgaven mogelijk moet maken. Wij roepen het dagelijks bestuur op zich daar ook de komende periode stevig voor te blijven inzetten. Want alleen als Provincie en Wetterskip samen optrekken, kunnen we water en bodem écht sturend maken.

Voorzitter, tot slot,

De perspectiefnota laat zien dat de financiële koers realistischer is geworden dan een jaar geleden. Dat waarderen wij. Maar tegelijkertijd weten we dat de opgaven alleen maar groter worden. Klimaatverandering, waterkwaliteit en waterveiligheid wachten niet op betere tijden.

Innovatie is daarbij geen doel op zichzelf, maar een noodzaak. Wij kunnen de opgaven van morgen niet oplossen met de oplossingen van gisteren. Daarom steunen wij de voorstellen om het strategisch vermogen te versterken. Maar strategisch denken ontstaat niet alleen door extra adviseurs aan te stellen. Het moet onderdeel zijn van de cultuur van de hele organisatie. Wij vragen het dagelijks bestuur daarin zelf het goede voorbeeld te geven en die manier van werken zichtbaar uit te dragen.

De belangrijkste boodschap van Water Natuurlijk vandaag is daarom: blijf investeren aan de voorkant. Voorkom vervuiling voordat zij ontstaat. Houd water en bodem leidend bij ruimtelijke keuzes. Trek maximaal samen op met Rijk enProvincie. En blijf kiezen voor slimme, natuurlijke oplossingen die niet alleen vandaag werken, maar ook de rekening voor toekomstige generaties beperken.

Dan houden we Fryslân niet alleen droog en veilig, maar ook schoon, biodivers én toekomstbestendig.

Dank u wel.

PKdV-20260630