Van oude mensen en een landgoed dat niet voorbij gaat

Als jongste in een familie waarin in mijn kinderjaren alle ooms en tantes nog boer waren, groeide ik (Gerda Oskam) op in de Overvecht, Utrecht. Mijn ouders waren voor mijn geboorte gestopt met boeren en bezaten twee supermarkten in die toenmalige nieuwbouwwijk. Naar boerengebruik hadden mijn vader en moeder ieder hun eigen taak en werkgebied: mijn vader in de ene supermarkt en mijn moeder in de andere. Maar wat moesten ze met hun drukke werkzaamheden, met hun jongste dochter die 7 weken schoolvakantie in de zomer had? En dus mocht ik wekenlang logeren op de boerderijen van mijn ooms en tantes in Linschoten, Benschop, Schoonhoven, Woerden en Hoenkoop: struinen door de polders en kades, spelen in het hooi, mee naar de koeien in het weiland, 'helpen' met melken en de kaasmakerij en ondertussen hoorde ik van alles over de weidevogels, de geschiedenis van het gebied, het waterbeheer en de grond. Naarmate ik ouder werd, stopte steeds meer ooms en tantes met boeren onder meer door de ruilverkaveling. Daarom heb ik de meeste herinneringen aan de vele weken die ik in Linschoten logeerde, op de boerderij waar mijn moeder was geboren en haar broer, boer was. De boerderij Virtus Vincit (deugt overwint) op het Landgoed Linschoten dat ruim 100 jaar geleden in de familie was gekomen via de vroeg gestorven eerste vrouw van mijn opa. Mijn neef is de 3e generatie die de boerderij pacht en als het goed is wordt 1 van zijn kinderen de 4e generatie. Mijn moeder was enorm trots op de boerderij (een rijksmonument) en het landgoed en nam mij heel vaak mee om er te wandelen en alle verhalen uit jaar jeugd te vertellen. Bijvoorbeeld over haar wandelingen via het Schapenlaantje in de Tweede Wereldoorlog naar haar eigen oma (mijn overgrootmoeder) die op de boerderij Groot Wulverhorst woonde, eveneens een boerderij van het Landgoed Linschoten. Maar ook over het bos van het Huis te Linschoten met de ijsgrot (die nodig was voor het bewaren van bederfelijke waar voor de uitvinding van elektrische koelkasten) waar ze eventueel zouden kunnen schuilen bij bombardementen. En later, toen mijn moeder oud en dementerend werd, nam ik haar mee om te wandelen rond het Parkbos. En juist daar kwamen dan sommige herinnering uit de mist in haar hoofd, weer naar boven. 

Tekst gaat verder onder de foto

Een werkbezoek aan het Landgoed Linschoten was voor mij dan ook een kans uit duizenden.

Samen met fractievoorzitter Martin Jansen en andere leden van het Algemeen Bestuur hoorde ik dat het Landgoed is 500 hectare groot is, met boerderijen (die vaak ook rijksmonumenten zijn), het Parkbos, de eeuwenoude lommerrijke riviertjes Korte en Lange Linschoten, de Proeftuin Linschoten en het Huis te Linschoten. Het Landgoed is het grootste, aaneengesloten landgoed in de Randstad. De aanleiding voor het werkbezoek was dat het Algemeen Bestuur onlangs het nieuwe peilbesluit Linschoterwaard heeft vastgesteld. Daaruit bleek dat het Landgoed binnen de kaders van HDSR en in goede samenwerking met HDSR veel zelf mag regelen. Vandaaruit kwam de vraag, hoe moet en kan dit in de toekomst behouden blijven op een duurzame manier, met opgaven als de landbouwtransitie, de Kaderrichtlijn Water, tegengaan van bodemdaling en stimuleren van biodiversiteit. 

Tekst gaat verder onder de foto

De Stichting die het Landgoed Linschoten beheert wil het landgoed en de landschappelijke waarde ervan behouden en toekomstbestendig maken. Maatschappelijke doelen vanuit de overheid (integraal uit het Utrechts Programma Landelijk Gebied) worden gekoppeld aan de doelen op het landgoed voor het behoud en ontwikkeling van natuur, landschap, recreatie en erfgoed. Maar ook met natuurinclusieve, toekomstbestendige landbouw met een goed verdienmodel. Voor de pachters van het landgoed wordt een individueel ontwikkelplan opgesteld met behulp van Wijland. De Stichting wil het landelijk gebied van het landgoed “beleefbaar” maken. door onder meer het bevorderen van de biodiversiteit, waterberging en (extensieve) recreatie zoals wandelpaden. Zo wil men de eeuwenoude Engherkade inrichten als wandelpad met natuurvriendelijke oevers door de polder tot aan de Hollandse IJssel bij de Waardsedijk. Die kade is nu verkaveld over meerdere pachters en eigenaren. De Stichting heeft de eerste gronden die nodig zijn voor het openbare wandelpad inmiddels aangekocht en geruild met andere gronden. Zo worden de pachters meegenomen hoe recreatie, grondruil en agrarisch gebruik, elkaar op een natuurinclusieve manier kunnen versterken. 

Samen met HDSR wil de Stichting een nieuw waterhuishoudingsplan opstellen om verdroging tegen te gaan van het parkbos, de natuur en de landbouwgronden. Het grootste deel van het Landgoed heeft een kleibodem dat niet daalt dankzij de afzetting van sedimentatie van het prehistorische Linschoter stroomstelsel. Verdroging is echter wel een probleem en het zou zowel het Landgoed, de pachters als HDSR en ons allemaal erg helpen als er slimme plekken voor waterberging kunnen worden ingericht. 

Al met al ervoeren de aanwezige leden van het Algemeen Bestuur en ikzelf in het bijzonder, het werkbezoek als enorm inspirerend. Ook als ik niet meer na de waterschapsverkiezingen van 2027 niet meer in het Algemeen Bestuur zal zitten, blijf ik de ontwikkelingen van dit prachtige Landgoed waar mijn familie en ik zoveel stappen hebben gezet, met bijzondere aandacht volgen.