Met pijn in het hart afscheid nemen van ons Dijkhuis

Woordvoerder Gerda Oskam lardeerde dit dilemma tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur van 25 februari als volgt: 

"Voorzitter, het is vandaag 25 februari.   

Op 25 februari 1751 steeg het waterpeil in de Lek dramatisch snel naar een hoogte van “43 duim boven klokkegeslag”, een hoogte waarop de kerkklok in Jaarsveld geluid moest worden om de bevolking te waarschuwen voor een overstroming. Berekend is dat dit ruim boven +4 meter NAP zou betekent. Het dijkleger wordt gemobiliseerd, maar het water zakt weer.   

Op 20 maart echter kwamen de hoogheemraden en dijkwachten om 20.00 uur in het Dijkhuis in Jaarsveld bijeen en constateerden dat tussen Willige Langerak en Jaarsveld het water in de Lek tot bijna tot de kruin van de dijk stond. Een paar uur daarna om 3.00 uur ‘s nachts, op 21 maart dus, bereikte het college van dijkgraaf en hoogheemraden dat in het dijkhuis verbleef, het bericht dat er al water stond in de polder Wiel van Jaarsveld. Ter plekke werd meteen in de dijk nieuwe bekisting aangebracht door het dijkleger. Op 23 maart om 16.00 uur kwam echter het volgende bericht bij het Dijkhuis in Jaarsveld aan: “de dyck noordboven de hoevestede van Jan Floren de Gier waaraan men weijnig tijds te voren nog geen ongemak had bespeurd, sodanig schielijk sakte dat men vreesde dat denselve niet te houden soude sijn”. Een kwartier later kwam het bericht dat de dijk bij de boerderij “eensklaps gesonken en doorgebroken was”. Het college van dijkgraaf en hoogheemraden in het dijkhuis in Jaarsveld gaf terstond de instructie om de kerkklokken van Jaarsveld te luiden. Op dit teken luidden ook de kerkklokken van Lopik en Polsbroek zodat de mensen zichzelf en het vee in veiligheid kon brengen.  

Voorzitter, dit verslag komt van uw verre voorganger als dijkgraaf, Joachim de Beaufort, een verre voorouder van Hendrik de Beaufort, in de vorige bestuursperiode nog voorzitter van de geborgde fractie. En de hoogheemraad van dienst was Hendrik Verveer, één van mijn verre voorouders."

Tekst gaat verder onder de foto. 

Voorzitter, het dijkhuis in Jaarsveld is een rijksmonument dat HDSR niet als zodanig kan beheren en exploiteren. Om het complex in prachtige stand te houden, is een nieuwe eigenaar met verstand van en hart voor rijksmonumenten nodig en gelukkig behouden we de grond waar het op staat. Water Natuurlijk stemt daarom met het rationele deel van ons brein in met het huidige voorstel. 

Maar het dijkhuiscomplex is veel meer dan een rijksmonument. Het complex zit in de genen van ons waterschap, in onze DNA. Het is de centrale plek waar eeuwenlang de hoogheemraadschappen Lekdijk Benedendams en daarna Lopikerwaard het hele westen van het land moesten beschermen. In onze tijd van klimaatverandering met grillige waterpeilen en watersnelheden in de Lek, is het van existentieel belang dat dit verhaal van het dijkhuiscomplex verteld blijft worden. Ook deze maatschappelijke waarde zou geborgd moeten worden na de verkoop van het pand."

Vanwege de borging van het complex tegen mogelijke toekomstige verdere vervreemding en het behouden van het verhaal van waterveiligheid en dijkbeheer diende Water Natuurlijk, samen de Partij van de Arbeid en de Algemene Waterschapspartij deze motie in met als dictum:  

Verzoekt het college bij de ‘verkoop’ (gunning), bij het zoeken van een passende partner, in het biedboek de volgende punten mee te nemen:  

1. Verkoop aan een stichting met behoud cultureel erfgoed in de statuten;
2. Zorg dragen dat HDSR ook op de lange termijn zo nodig bij kan sturen door een 1e recht van koop en voorafgaande goedkeuring door HDSR bij een eventuele ‘doorverkoop’ (vervreemding);
3. Borgen dat het verhaal van waterveiligheid en dijkbeheer en van HDSR wordt uitgedragen;
4. Borgen dat betrokkenheid van (vrijwilligers)organisaties bij het dijkhuis mogelijk blijft. 

De motie werd met 1 tegenstem aangenomen. Het voorstel voor verkoop zelf werd, met pijn in het hart van alle fracties, unaniem aangenomen.

Uiteraard gaat Water Natuurlijk het biedboek waarin deze motie meegenomen wordt, goed bestuderen. Want ergens zal het, om onze fractievoorzitter Martin Jansen te citeren, altijd ons kind blijven.